Eftir Silju Björk Huldudóttur

silja@mbl.is

ORKUVEITA Reykjavíkur hefur fengið einkaleyfi til jarðhitarannsókna og forgang að hugsanlegri nýtingu á 750 ferkílómetra lands í Assalsigdalnum í Afríkuríkinu Djíbútí. Upphaf samstarfsins má rekja til samkomulags sem OR og ríkisstjórn Djíbútís gerði í Reykjavík í febrúar sl. að viðstöddum forsetum landanna tveggja, þeim Ismail Omar Guelleh og Ólafi Ragnari Grímssyni.

"Þetta er mikilvægur samningur fyrir okkur. Við getum með rannsóknum kynnst svæðinu vel og reiknum með að þarna sé hægt að virkja jarðhita," segir Þorleifur Finnsson, sviðsstjóri erlendra verkefna og nýsköpunar hjá OR. "Við höfum mikinn áhuga á að taka áframhaldandi skref á þessu jarðhitasvæði, bæði í Djíbútí og hugsanlega fleiri löndum," segir Þorleifur. Bendir hann á að Assalsvæðið sé hluti af sigdalnum mikla, en mikil eldvirkni og jarðhiti eru tengd dalnum. Sigdalurinn er meira en 4 þúsund km langur og liggur gegnum fleiri lönd í Afríku, þeirra á meðal Erítreu, Eþíópíu og Keníu.

Þekkingarútflutningur

Að sögn Þorleifs kemur reynslan af jarðhita hérlendis að góðum notum í Djíbútí. Bendir Þorleifur sem dæmi á að jarðvökvinn á Assalsvæðinu sé, líkt og á Reykjanesinu hérlendis, saltur. "Það þýðir að það er erfiðara að meðhöndla hann, hætta er á meiri útfellingum og þar með erfiðari rekstri á borholum. En þetta eru tæknivandamál sem við teljum okkur geta leyst og við höfum náttúrlega mikla reynslu af því hér heima að leysa þessi vandamál. Þannig að við erum mjög bjartsýnir," segir Þorleifur og bætir við: "Þetta er fyrst og fremst þekkingarútflutningur. Við erum að nýta okkar þekkingu af borunum og meðhöndlun á jarðhita hérlendis og vinnslu hans."

Að sögn Þorleifs munu íslenskir vísindamenn stunda mælingar á svæðinu í október og nóvember nk. og ættu niðurstöður úr þeim að liggja fyrir í febrúar 2008. Í framhaldinu verði síðan tekin ákvörðun um tilraunaboranir, þ.e. hversu margar þær verði, hvar þær verði og hvernig þær verði boraðar. Samhliða rannsóknum munu afrískir vísindamenn og starfsfólk koma hingað til lands í þjálfun á sviði jarðhitarannsókna og reksturs jarðhitasvæða. Segir hann stefnt að borun rannsóknarholna um mitt næsta ár og ættu niðurstöður þeirra að liggja fyrir síðla árs 2008. Gangi allt að óskum ætti, að sögn Þorleifs, að vera hægt að reisa raforkuver á rúmum tveimur árum og því væri hægt að taka það í notkun í árslok 2010.

Aðspurður segir Þorleifur raforkuna sem framleidd verði í Djíbútí alla hugsaða til notkunar innanlands. Bendir hann á að eins og staðan sé í dag fái íbúar Djíbútís alla sína raforku með brennslu innflutts jarðefnaeldsneytis, sem þýði að raforkuverð þar í landi sé allt að fjórfalt til fimmfalt hærra en hérlendis. Gangi allt að óskum getur Djíbútí, að sögn Þorleifs, orðið fyrsta land í heimi sem uppfyllir raforkuþarfir sínar einvörðungu með jarðhita. Segir hann til mikils að vinna fyrir íbúa ríkisins, því mikil eftirspurn sé í landinu eftir rafmagni í dag og varla hægt að anna eftirspurninni. "Aukið aðgengi að rafmagni er forsenda fyrir vexti í svona samfélögum," segir Þorleifur og tekur fram að ekki spilli fyrir að raforkan verði vistvæn.

Algjörlega á viðskiptalegum forsendum

Að sögn Þorleifs er um allmikla orku að ræða á Assalsvæðinu. Segir hann starfsmenn OR reikna með að hægt verði að nýta alla vegna 100 megavött á svæðinu í fyrstu umferð. Að sögn Þorleifs yrði hugsanleg virkjun 40-100 megavött. Spurður um kostnað segir Þorleifur að reikna megi með að kostnaður við rannsóknir á svæðinu og byggingu raforkuvers sé á bilinu 3-3,5 milljónir bandaríkjadala fyrir hvert megavatt, það þýðir að kostnaður vegna 40-100 megavatta orkuver geti verið 120-350 milljónir bandaríkjadala, sem samsvarar 7,4-21,7 milljörðum íslenskra króna.

Aðspurður segir Þorleifur að OR fjármagni allar forathuganir og hluta tilraunaborananna. "Síðan er meiningin að stofna félag í Djíbútí um boranirnar og byggingu raforkuversins," segir Þorleifur og tekur fram að OR verði drifkraftur í því félagi auk þess sem að því komi aðrir íslenskir og erlendir fjárfestar. Sem dæmi nefnir Þorleifur að OR sé þegar komin í samstarf við Afríska þróunarbankann sem muni að verulegu leyti vera ráðgjafi í fjárhagslegri uppbyggingu verkefnisins og fjármögnun. Spurður hvort hér sé um þróunarverkefni að ræða svarar Þorleifur því neitandi. "Við erum að fara í þetta verkefni algjörlega á viðskiptalegum forsendum."

Aðspurður um tilkomu samstarf OR við ríkisstjórn Djíbútís bendir Þorleifur á að Íslendingar hafi um áratugabil stundað rannsóknir í Afríku m.a. á vegum ÍSOR og tekur fram að OR njóti góðs af þeirri forsögu og reynslu, en ÍSOR eru samstarfsaðilar OR í verkefninu. Í annan stað nefnir Þorleifur frumkvæði Ólafs Ragnars Grímssonar, forseta Íslands, sem hafi lagt mikla áherslu á útflutning á þekkingu íslenska fyrirtækja á umhverfisvænum orkugjöfum. "Hann hefur verið dráttarhestur í að koma á þessum samböndum."